Καλικάντζαροι: μύθοι και δοξασίες

Οι Καλικάντζαροι ή Καρκαντζέλια ή όπως ονομάζονται ανά περιοχή, έχουν σχέση με τις αρχαίες σατυρικές – παγανιστικές γιορτές αλλά και με τις οργιώδεις γιορτές των Βυζαντινών.

Καλικάντζαροι γίνονται συνήθως και όσοι γεννηθούν από το βράδυ των Χριστουγέννων μέχρι την Πρωτοχρονιά, διότι θεωρούνται «ως εν αμαρτία συλληφθέντες», δηλαδή τη Μεγάλη Εβδομάδα. Προσοχή, λοιπόν, απαγορευμένη πράξη η συνουσία τη Μεγάλη Εβδομάδα, όπως Τετάρτες και Παρασκευές σε όλη τη διάρκεια του έτους, αμαρτωλοί. Υπάρχουν τόσες ημέρες προκειμένου να πραγματοποιηθεί το ρηθέν: «Αυξάνεσθε και πληθύνεσθε ίνα κυριεύσετε την γην». Αν παρ’ όλα αυτά το μοιραίον «φυγείν αδύνατον», εφαρμόστε προληπτικές μεθόδους για να μην φέρετε το βάρος της γέννησης ενός Καλικαντζάρου. Καλικάντζαροι γίνονται και όσοι μένουν άταφοι, εκτός από αυτούς που σκοτώνονται στον πόλεμο, αλλά και αυτοί που δεν θάβονται με θρησκευτικές ευχές ή είναι αβάπτιστοι. Δεν είναι γνωστό όμως ποιας θρησκείας οι ευχές και μη βάζετε ιδέες στο μυαλό σας. Τελευταία, πολλοί συνάνθρωποι μας θάφτηκαν με πολιτικές κηδείες. Λέτε αύριο, μεθαύριο να τους δούμε μπροστά μας σαν Καλικαντζάρους, να κατεβαίνουν από τις καμινάδες; Για καλό και για κακό, φροντίστε να βρουν κάτι για να αποφύγετε τα χειρότερα.

Η παράδοση αναφέρει δεκαοκτώ ονόματα Καλικαντζάρων και προφανώς είναι οι αρχηγοί, γιατί στο πέρασμα των χρόνων θα πρέπει να ήταν αμέτρητοι. Καθόλου απίθανο, αν κρίνουμε από τα χαρακτηριστικά τους.

Ο Μαγάρας μαγαρίζει όλα τα φαγητά. Δεν είναι λίγες οι φορές που αποκαλούμε κάποιον, μαγαρισμένε, έχοντας κάθε φορά η λέξη ιδιαίτερο νόημα ανάλογα με γεγονότα και πράξεις.

Ο Μαλαπέρδας αρέσκεται να κατουράει τα πάντα και ίσως από αυτόν να έχει προκύψει η φράση: «Μάζεψε τη μαλαπέρδα σου», όταν συστήνουμε κάποιον να καλύψει τη γύμνια του.

Ο Μαντρακούκος την ημέρα κρύβεται στις μάντρες-στάνες και τη νύχτα πειράζει τις γυναίκες. Δεν ικανοποιείται με μια και επαληθεύεται το λεχθέν: «Τρεις και ο κούκος».

Ο Πλανήταρος πλανεύει τους πάντες και μάλλον είναι ο σύγχρονος πολιτικός που τάζει και δεν εφαρμόζει. Ψάξτε και θα βρείτε γύρω σας «ουκ ολίγους».

Ο Κωλοβελόνης είναι αδύνατος και σουβλερός. Αν χωρίσετε τη λέξη στα συνθετικά της, το πρώτο συνθετικό τα λέει όλα. Το δεύτερο τρυπά και τσούζει.

Ο Τρικλοπόδης έχει χταποδίσιο χέρι που το χώνει παντού. Άγνωστο τι είχε κατά νου ο νονός, αλλά μάλλον κατά το «ο εξαδάκτυλος Βασιλιάς θα πάρει την Πόλη», ο Τρικλοπόδης θα βάζει τρικλοποδιές στους άλλους και αυτός θα είναι πάντα ο κερδισμένος. «Αν έχετε τέτοιους φίλους ,τι τους θέλετε τους εχθρούς;».

Ο Κοψαχείλης έχει κοφτερά δόντια και δεν φαντάζομαι να έχει σχέση με παλιό ποδοσφαιριστή. Να φυλάγεστε γιατί κόβει τα πάντα και δεν έχει «ιερό και όσιο».

Ο Καταχανάς αφού τρώει ότι βρίσκει, ρεύεται και βρωμάει απαίσια. Εξ ου και το ρηθέν «και σκ@τα… να βρεις θα τα φας».

Ο Περίδρομος, ξάδερφος του Καταχανά, φαταούλας κι αυτός. Από αυτόν προέκυψαν οι φράσεις «φαγε τον περίδρομο» και «πάλι περιδρόμιασες».

Ο Κουλοχέρης είναι σαραβαλιασμένος-σακαράκα και ξεγελάει τους πάντες. Σκεφτείτε τον κουλοχέρη των τυχερών παιχνιδιών. Κερδίζετε μια στις χίλιες και χαίρεστε, ξεχνώντας πόσα χάσατε.

Ο Γουρλός έχει μάτια τεράστια και πολυεστιακά. Από αυτόν εμπνεύστηκαν οι οπτικοί και κατασκεύασαν τους πολυεστιακούς φακούς. Δεν είναι λίγες οι φορές που και εσείς έχετε γουρλώσει τα μάτια για κάποιο λόγο και άλλοτε έχετε πει: «Μη μου γουρλώνεις τα μάτια».

Ο Παρωρίτης έχει μύτη προβοσκίδα , παίρνει τις φωνές αξημέρωτα και το ψέμα πάει σύννεφο. Όταν πάτε στη δουλειά σας, πριν τα χαράματα, να είστε σιωπηλοί για να μη χάσετε τη φωνή σας. Από δω φαίνεται πως προέκυψε το παραμύθι με τον Πινόκιο καθώς και το «η σιωπή είναι χρυσός».

Ο Κοψομεσίτης είναι κουτσός και καμπούρης. Του αρέσουν οι τηγανητές με μέλι κι αν σας επισκεφτεί ξέρετε τι θα τον φιλέψετε. Όσοι δουλεύουν πολύ και κουράζονται συχνά τον επικαλούνται λέγοντας «κοψομεσιάστικα».

Ο Στραβολαίμης γυρνά διαρκώς το κεφάλι σαν περισκόπιο και ελέγχει τα πάντα. Θα στραβολαιμιάσεις λέμε σ’ αυτόν που κρυφοκοιτάζει για να έχει τον έλεγχο των γύρω του.

Ο Βατρακούκος είναι ολόιδιος βάτραχος, κατσικοπόδαρος, ελεεινός και γρουσούζης. Οι λέξεις κατσικοπόδαρος και γρουσούζης στο καθημερινό μας λεξιλόγιο και οι άνθρωποι αυτοί αποφευκτέοι για ποδαρικό.

Ο Παγανός λατρεύει τη στάχτη και τρυπώνει από τις καμινάδες. Φαντάζομαι το βράδυ της Πρωτοχρονιάς στην καμινάδα να γίνεται συνωστισμός για προτεραιότητα με τον Άγιο Βασίλη. Επειδή όμως στα παραμύθια κερδίζει πάντα το καλό, γνωρίζετε ποιος έχει προτεραιότητα.

Μην ανησυχείτε όμως, τα Φώτα έρχονται. Θα αγιαστούν τα νερά και οι παπάδες με τις αγιαστούρες θα διώξουν τα παγανά και μέχρι του χρόνου έχει ο Θεός. Για καλό και κακό όμως, κάντε και κανένα ευχέλαιο.